No centenario de Leiras Pulpeiro

Centos de roseiras de rosas roxas para Leiras Pulpeiro

Xurxo Martínez González.-

Naceu no ano en que unha revolución favoreceu o retorno ao poder do xeneral Espartero, a figura máis senlleira do progresismo español no século XIX. Tan importante foi que lle ofreceron a coroa de España denantes de se proclamar a Primeira República (1873). Alcumárono como o Washington español.

No fondo da cunca do val de Mondoñedo naceu, viviu e exerceu de médico este humanista de longas barbas como avenidas da cidade. Foi un camarada do xénero humano, servindo de xeito especial os humildes. Foi republicano e federal continuando a tradición do progresismo lugués que, con certeza, fora adepta ao sinalado Espartero.

Leiras Pulpeiro merece a nosa atención, neste seu centenario da morte, por unha dupla cuestión: a ideolóxica e a literaria.

Foi republicano federal e anticlerical. Había que ter coraxe para se enfrontar á curia mindoniense. Non houbo quen o dobregase. E participou das iniciativas políticas para acadar un estado federal que respectase ás nacións en ebulición e que fose xusto, fraternal e igualitario. A súa rexa actitude, a xenerosidade e bondade con que tratou os pobres supuxo unha afronta ós segmentos máis conservadores mais, pola contra, gañou o respecto e admiración xeral do pobo. Isto só o conseguen os grandes homes e mulleres da patria, aqueles que se erguen por riba da multitude que os sostén.

Foi o poeta da Mariña e Noriega Varela da montaña, segundo disección de Aquilino Iglesia Alvariño nun elo de discípulos (Noriega de Leiras e Aquilino de Noriega). Esta tríade gustaba da recolleita do léxico vivo e enxebre desa bisbarra que tantos escritores deu á literatura galega. Mais tamén foi poeta anticlerical e patriótico que ben poderíamos engarzar na temática con Manuel Curros Enríquez. Será esaxerado, será, pero Leiras é o Curros de Mondoñedo.

Porén é inxustamente esquecido por razóns que inválidas cando falamos de tal distinguido personaxe. Por iso acollemos cun loureiro na man calquera acto que realice o seu concello natal para homenaxealo.

Poucas lápidas atopamos en galego nos camposantos da nosa terra (como se os que morresen falasen todos castelán). A de Leiras Pulpeiro é unha delas e reza así: “Pra eterna lembranza do gran poeta é cibdadan Manuel Leiras Pulpeiro finou en IX de Noviembre de MCMXII. Os fillos de Mondoñedo en Buenos Aires lle consagran este homenaxe. Ano MCMXXI. Amou a verdade e praiticou o ben”. Pouco se pode engadir a esta coda.

Que vaian para alá unha manchea de “roseiras de rosas roxas”.

Novo número da revista Dot

Redacción.-

Dot saca o seu número 41. A revista Dot nace como unha necesidade de dar a coñecer o máis relevante no panorama artístico e cultural de Galicia. Unha guía útil, pero sobre todo eficaz, para os que viven aquí e os que veñen por primeira vez, cuxa intención é dar a coñecer todo o que se pode facer e onde pódese facer. Cada dous meses, preséntase, nunha tirada en papel de 17.000 exemplares distribuídos en case 1000 puntos de distribución en A Coruña, Santiago, Ourense, Pontevedra e Vigo, a grupos musicais, artistas, deseñadores de moda, ilustradores, escritores e demais mundo cultural galego. Ademais agora na súa web descubren máis e máis cousas interesantes , ademais de manter ao día información de todos os concertos, expos, etc... Tamén fan sorteos de entradas, etc.

Visita: http://www.dotgalicia.com/

Nova obra de Viviana Fernández

Redacción.-

Viviana Fernández, autora vilalbesa de vocación cosmopolita e colaboradora deste medio, acaba de publicar unha nova obra despois do éxito de Taradas. Leva por título La voluptuosidad de la tristeza (Carena, 2011).

A obra
Martina sofre un embarazo psicolóxico e, como consecuencia diso, o seu prometido Ginés cancela a súa voda. A súa nai, preocupada pola opinión dos outros, recoméndalle que se vaia durante uns meses ao estranxeiro para afastala da súa contorna e finxir un aborto natural. En Luxemburgo, Martina inicia unha nova vida. Fiel e enardecida amante da nostalxia deixarase seducir pola irresistible voluptuosidade da tristeza. Tras semanas de inactividade, Martina atopa traballo nunha empresa que xestiona a venda de produtos esotéricos por Internet e a atención ao cliente de varias videntes, o que lle abre unha xanela á sórdida e peculiar vida de miles de descoñecidos grazas aos e-mails íntimos e estremecedores dos clientes. Martina vencerá a súa propia desidia e tranquilizará o seu inquietante e promiscuo imaxinario inmiscíndose na existencia dos autores deses apaixonantes correos.

A autora
Viviana Fernández García naceu en Vilalba (Lugo) en 1980. En 1998 instalouse en Madrid, onde estudou xornalismo na Universidade San Pablo CEU e tradución na Universidade Pontificia de Comillas-ICADE, na que se especializou en interpretación. Tamén obtivo o título de tradutor xurado (inglés-español). En 2006 mudouse a Haití, onde foi consultora de comunicación en UNICEF e impartiu clases de poesía española
do século XX na Universidade de Haití (L´École Normale Supérieure d´Haïti). Traballou para a Embaixada de España ante a Unión Europea, e obtivo a cualificación de mención de honra no máster en mercadotecnia dixital do IE Business School. Fundadora da empresa on-line "Lolita Blu". É autora da novela Taradas.

Dioivo, novo dixital galego

Redacción.- O pasado mércores 29 de febreiro foi o día do lanzamento de www.dioivo.eu, un novo medio dixital en galego creado por un grupo de xornalistas que decidiron tomar a iniciativa e crear un novo espazo de información. O proxecto naceu a raíz do peche de diversos medios e reúne un variado grupo de profesionais que, dende o pasado mes de outubro, traballou na concepción da nova cabeceira.

A súa filosofía resúmese no lema "contar e contrariar", polo que Dioivo pretende dar unha visión informativa propia e diferente da realidade do país. Para iso, os nove promotores de Dioivo crearon unha asociación cultural para sustentar o proxecto que ten como meta afondar en diversos aspectos da realidade. "Trátase dunha unión temporal de xornalistas para crear con voluntarismo e esforzo propio un espazo, unha revista dixital, que dea un punto de vista diferente da realidade que vivimos", explica Marga Tojo, presidenta da Asociación Cultural Dioivo.

Con ese espírito de voluntarismo e con mínimos recursos, os promotores de Dioivo deseñaron unha páxina "sinxela e humilde" a través de licenzas de creative commons. e grazas ao compromiso dun número cada vez maior de socios (no propio web explícase como asociarse). O web foi desenvolvido polos propios xornalistas, que contaron coa axuda de Pancho Lapeña. Ademais, os promotores da iniciativa teceron unha ampla rede de colaboradores imprescindíbeis para darlle forma ao Dioivo.

Dese xeito, a páxina web contará cun gran número de sinaturas e cunha amplitude de perspectivas nos diferentes temas que se aborden. O tratamento busca ir máis alá da actualidade inmediata, furando en asuntos que non están recollidos na axenda diaria dos medios xa existentes. "Non buscamos ser un xornal ao uso. Non o somos nin o queremos ser. Non podemos dedicarnos minuto ao minuto a actualidade máis inmediata. Pretendemos outra fórmula na que os xornalistas conten outros temas que non se atopan en ningures. Un tratamento diferente máis próximo ao dunha revista que ao dun xornal", sinala Tojo, quen subliña que o Dioivo é "alleo a parámetros de competitividade tradicional" e aprecia "o xurdimento de medios amigos, cos que existen vínculos e colaboracións".

Co lanzamento da web, o Dioivo remata unha longa campaña de promoción nas redes sociais. Con diversos vídeos gravados por Xosé Bocixa e protagonizados polo actor Evaristo Calvo, Pepa Yáñez e Marcos Correa; o grupo promotor foi dende o mes de decembro dando a coñecer dun xeito diferente e irónico as claves deste proxecto. Ademais, o nacemento do Dioivo na rede coincidirá co seu bautismo tamén en papel, xa que a Asociación Cultural Dioivo sacará un primeiro número no que explique, con moito retranca e unha estética doutros tempos, como xurdiu o proxecto. Este exemplar de tiraxe limitada contará coa colaboración de ilustradores como Gonzalo Vilas, Suso Sanmartín e Roi Fernández.

Para máis información: www.dioivo.eu

A guerra contra os pobres

Ramón Chao.-

Hai uns trinta e cinco anos escribin un artigo no xornal El Pais que intituléi : Pobres paises pobres!, e xa o tiña esquecido. Hai cousa dun mes, cando Carmen Carballo me convidou a participar nun coloquio sobre as guerras, lembreime del e pareceume que o drama que afectaba ás categorias mais desfavorecidas do mundo aumentou, e convertiuse nun conflito mais mortífero que os bélicos.


Non dispoño, nin penso que podan existir, estatísticas sobre esta catástrofe, pero coido que o número de mortos, contando as doenzas, a fame e a miseria, sobrepasaría con moito o das víctimas de guerras. De feito, díxenme, a guerra contra os pobres existe desde sempre, está agora peor ca nunca, e aínda leva mañas de empeorar.

A division entre pobres e ricos empeza coa escravitude, e a escravitude data desde que o home se fixo sedentario, non se deu nas sociétés primitivas nómadas, e descoñécese, por exemplo, nas tribus desta clase que subsisten na Amazonia ou en Papuasia.

En realidade, o desexo de acumulación apareceu coa sedentarización, a agricultura e e a gandería.  Neste novo contexto, as guerras pola apropiación de terras e de rebaños sáldanse con a captura de inomigos. E que facer deles? Nun tempo, xa daquela remoto, resolvíase coa antropofaxia. Despois, ou non lles sabía ben a carne humana, ou por ser máis rendible, decidiron afectar os cativos ás tarefas domesticas, á carpintaría ou a extracción da auga. Ffacelos traballadores que, en troques dunha minima alimentacion, permitianlle aos vencedores aumentar o seu nivel de vida. Esta foi a primeira función social da escravitude: manter con vida os escravos para sacar proveito deles.

Pese a que inventaran a democracia, os antigos gregos non tiñan reparos en praticar a escravitude dun xeito particularmente odioso. Nos escravos repousaba a economia, o artesanado, as labores domésticas e a explotación das minas de prata de Laurion, uns dos fundamentos do esplendor da Atenas de Pericles. A maioria dos escravos eran africanos, chamados  Etiopes (caras queimadas) e, entre parénteses, tampouco tiñan moita consideración polas mulleres, pechadas sempre no xineceo.

Se  ben Platon consideraba que todos os seres humanos, mulleres e homes, somos dunha mesma esencia, o seu discipulo Aristóteles defendía as desigualdades : "Resulta evidente - dicía-, que por natureza existen homes libres e escravos, e que para estes a condición servil é ao mesmo tempo xusta e vantaxosa".









En Roma os escravos formaban a terceira parte da poboación das cidades. Segundo o historiador  Olivier Pétré, "No apoxeo do Imperio, Italia contaba cuns tres millóns de escravos, ou sexa, entre o 35 e o 40% da poboación total.", e as suas condicións de vida eran inhumanas. Por iso se deu a primeira rebelión de escravos da Historia, liderada, como diriamos hoxe, e como ben se sabe, por Espartaco.

Máis perto de nos, o descubrimento das Américas marca una etapa importante na reafirmación da loita contra os pobres, comezando polos mal chamados indios. Para saquear o Novo Continente, precisábase dunha man de obra que os conquistadores non podian transportar aló e que tampouco tiñan aquí.

E como no século XVI, a escravitude xa era unha práctica corrente no Vello continente, sobre todo en Africa e no Mediterráneo, aplicouse nos novos territorios. Pero os coitadiños morrían como moscas, pouco afeitos a traballar nas minas e vulnerabéis ás doenzas que lles levaban de Europa, como a sífilis e outras…

Durante catro séculos, a trata dos africanos deportou a 15 millóns de homes, mulleres e nenos, ao que temos que engadir os masacrados no momento das cazas humanas. Historiadores hai que falan de perto de oitenta millons de habitantes africanos, e iso, unido á colonización e poscolonización, que é o mesmo e aínda dura hoxe, explica o retardo dun continente que foi o primeiro campo de batalla na guerra contra os pobres.

Tamén os Portugueses adoptaron esta solucion no Brasil. E non só levaban os cativos ao Novo Continente, senon que os expoñían nas feiras de Lisboa para vendelos como o gando.

Xa daquela prodúcese unha diverxencia entre o poderes estatais e privados, como pasa hoxe coas multinacionais e os Estados: En 1537, pouco despois da introdución da escravitude nas colonias de América, o papa Paulo III condenou esta práctica, apoiado polos xesuítas e máis polo rei de Portugal, pero non puideron facer nada contra os amos, do mesmo xeito que o ex primeiro ministro francés Lionel Jospin dixo que o Estado non podía loitar contra as multinacionais. De feito, a Igrexa contentouse con recomendar aos amos que non maltrataran inútilmente aos escravos, e a estes que obedeceran agardando unha recompensa no ceo. Diréi que a Igrexa mesma tiña os seus propios escravos, procedentes, como outros bens, de doazóns de personas crédulas e piadosas.

O haitiano Toussaint Louverture foi o primeiro escravo negro que entrou en guerra contra a escravitude e conseguiu liberar toda a illa. Alejo Carpentier conta a loita de Toussaint Louverture na novela «O reino deste mundo». Isto foi no 1801 en Haiti. Tristemente, aínda unha persoa no mundo, entre cincocentas, segue sometida á escravitude.

Cando a Revolución de 1789, Francia viuse obrigada a abolir a escravitude, por unha banda para calmar a rebelión dos escravos das súas posesions nas Antillas, e pola outra, para evitar  que os ingleses interviñeran e ocuparan esas illas. Pero é que xa se podían tomar esas medidas morais sen mingua para a economía, porque nos albores do século dazanove a guerra contra os pobres xa se disimulaba de outro xeito, menos visíbel, pero sempre en proveito dos posuidores de riquezas: Aparecia en Inglaterra a primeira maquina de vapor. Tamén, os altos fornos do Creusot empezaron a fumegar en Francia en 1785. Empezaba un proceso económico que desembocaría na industrializacion.

Ambos os dous países, Francia e Inglaterra, convirtéronse nun inmenso campo de traballo, pero non tiñan a capacidade de industrializarse por falta de man de obra. Francia en particular, infrapoboada desde principios do século dazanove, carecía de brazos abondos para abastercer todos os postos necesarios; como tampouco dispuña no seu chan das imnumerábeis mateiras primas para o novo desenvolvemento industrial.

Por iso, Francia sobre todo, apelou en masa á man de obra estranxeira, sen deixar de explotar ás capas autóctonas máis pobres e indefensas: nenos, mulleres, etc… E asimesmo, esta espansión industrial provoca e acentúa a colonización, particularmente no último cuarto do século XIX. Tanto Inglaterra coma Francia expoliaron Asia e Africa, respectivamente, roubando as riquezas agricolas ou mineiras, o que plasmou o deputado francés Jules Férry cunha frase célebre : «a politica colonial é filla da política industrial».

Puidérase pensar que a industrializacion sería unha fonte de progresos para os seus protagonistas, os obreiros. Ao contrario, o fenomeno da industrializacion enxendra un novo monstruo, o pauperismo. Preocupados unicamente polos beneficios, os empresarios protexen os seus intereses, apoioándose na lóxica implacable do dereito de propiedade, reinante no mundo rural e protexido polas institucions e pola relixion. Os obreiros sufren una pauperizacion aguda, en particular no sector textil, como atestigua a revolta dos tecedores de Lyon, os Canuts.

Os traballadores estranxeiros sufriron as peores condicións de vida, agravadas pola xenofobia e polo racismo: por exemplo, aos italians insultábanos alcumándoos "ritals", e aos polacos "polacs". Os industrais do XIX favoreceron primeiro as inmigraciós veciñas, como os belgas, italianos, españois… No século siguinte, o vinte, traénos de países máis lonxincuos, como Turquía, refuxiados xudeos da Europa do Leste, alxerianos, etc. Despois de 1945, chegan continxentes españois, portugueses, subsaharianos.

Ao rematar a segunda guerra mundial, nos anos cincuenta, ábrese un novo período de desenvolvemento, baseado na explotacion de novas forzas enerxéticas, traballos de reconstrucción, aplicación da siderurxia, da química, da industria de automóbeis, etc… e dentro destes trinta anos que chamaron “gloriosos”, de euforia financiera e monetaria, imponse a globalización con Reagan, Thatcher e Mario Vargas Llosa, seguindo despois  os socialmemócratas. A guerra contra os colonizados tivo outras consecuencias mais sarcásticas, porque estes axudaron a gañar a guerra aos seus colonizadores. Participaron na Liberación de Francia, coa esperanza ilusoria de que ao rematar a guerra ían dar a independencia a os seus paises. Ilusoria, digo, pois o mesmo día en que os aliados derrotaron aos nazis, en maio de 1945, arrecia a guerra contra os pobres, coas masacres  de Sétif i Guelma, en Alxeria, causando miles de mortos. Mitterrand, Felipe González…ata oxe.

Cabe sinalar que este desenvolvemento das técnicas aproveitase para usalo contra os pobres, como na industria do armamento, e en xeral, todas as que deterioran a natureza e o medio ambiente.

É curioso, ademais que os ardentes defensores da Patria unha, grande e libre, Aznar e consortes, sexan os principais adalides desta ideoloxía mercantil, que tende, aspira, loita por un mundo unido e sen fronteiras, suprimindo as estruturas do Estado-nacion, e instauraría un goberno mundial basado no proveito e na escravitude.

E non falo únicamente dos obreiros, empregados, asalariados que traballan por unha remuneración inícua e viven na miseria, polos que morren de fame, sida e outras doenzas curábeis; refírome aos que son captados, raptados como collían no século XVI aos africanos para levalos ás Américas: falo dos campos de traballo que se atoparon hai uns meses no "triángulo do tomate" na provincia de Foggia,  no sul de Italia, dirixidos pola mafia polaca con kapos e alambradas.

Falo de persoas que acumulan carencias graves, como o analfabetismo (unha das armas mais mortíferas das guerras contra os pobres) que se atopan sen traballo, sen teito, sen educación, con débedas, clandestinos sen papeis, dispostos a crer en calquera individuo sen escrúpulos que engañan aos màis vulnerábeis con propostas miríficas que se plasman en condicións infrahumanas.

Por eso é tan importante, e agora fago un inciso, a política de alfabetización levada a cabo por Cuba ao inicio da Revolución, e agora por Venezuela, porque a un pobo culto non se lle pode enganar, creo que o dicía José Marti.

E por iso, empalmo co de antes, esta clase de escravitude está moi extendida en Asia e en Africa, onde máis da metade dos nenos están desescolarizados, e xa, de adultos, ignoran os seus dereitos, fàltalles información, e están preparados para crer as  mentiras dos futuros explotadores.

Aos migrantes de hoxe cóllenos para os traballos domésticos ou como prostitutas. Unha estatística oficial norteamericana de 2002, fala de 700 000 víctimas en Francia desta clase de escravitude (cifras que non contan a escravitude dos nacionais). Cando as ilusas  inmigrantes chegan a Francia, os proxenetas quitánlles a documentación, secuéstranas e fórzanas a traballar unha media de entre 15 e 18 horas diarias, sen días de descanso nin vacacións, sin remuneración ou cando si, ridícula.

Moitas durmen directamente no chan, e según  Marc Béziat, presidente da Asociación de axuda os inmigrantes….. " danse casos de víctimas pechadas nos sótanos, e outras obrigadas a lavarse no water". Iso sen contar as aldraxes, os golpes e as violacións. Non poden comunicarse con ninguén: os amos prohíbenlles telefonar, ou fíltranlles as liñas. Illadas dese xeito, moitas analfabetas, descoñecendo os seus dereitos, non ousan fuxir, por medo á expulsión e ao cárcere.

Quen practica escravitude? Algúns son repatriados,  Franceses añorantes do nível de vida de que gozaban en Africa, e que traen as criadas con eles. E tamén moitos compatriotas das víctimas, protexidos pola inmunidade dilpomática, que exportan as prácticas dos seus paises de orixe. Pasa moito cos procedentes de Madagascar, onde  pervive o espírito de casta e unha situación de dominantes-dominados, que se reproducen no estranxeiro, axudados polo illamento das ou dos escravos.

Un caso especial é o das rapazas do Leste de Europa, que veñen a Occidente drogadas, crendo que van ser polo menos unhas novas Greta Garbo, e acaban de prostitutas traballando para os proxenetas ou de escravas en familias sen escrúpulos. Unha lei en Francia favorece estas actividades escravistas, pois permite dar traballo ás persoas da rúa a cambio de albergalas.

Dicía ao empezar que a primeira función social da escravitude é manter vivos os escravos para poder sacar partido deles. Xenofonte contaba deste xeito o trato que lle daba Ciro aos seus cautivos: "Levávaos aos abrevadeiros como a bestas de carga. Cando chegaba a hora da cea, dáballes unha pequena colación para que non lles viñera a bulimia, de xeito que lle chamaban «irmàn», ainda que a intención da sua caridade era de mantelos en vida para perpetuar a sua escravitude” 
.
De modo que a antigüidade inventou este sistema chamado "espórtula", que era o que facía Ciro; a Idade Media tivo a idea de transformar os escravos en servos, e a globalización convirteu aos escravos en parados, sen teito, sen papéis, que é a estratexia guerreira das multinacionais e dos organismos que sirven para implementar a sua dominación.

Nembargantes, a guerra contra os pobres ten un límite: o sistema neoliberal non sería perfecto sen eles. Hai uns meses lin un informe do Instituto de Recursos Mundiais, dependente do Banco Mundial, que se queixaba : "O sector privado é culpable de perder unha gran ocasión de facer negocio cos catro mil millons de pobres que eisisten hoxe no mundo" .

Ese informe refiríase á masa de seres humanos de Asia, Africa, Europa e de América Latina que gañan menos do nivel de pobreza das sociedades occidentais, "pero que se se engaden uns e outros, representan un potencial importante de negocio".

E por se non estivera claro, Luis Alberto Moreno, presidente do Banco Interamericano de Desenvolvemento, declara que, " interesarse polos pobres, que tamén son produtores e distribuidores dunha inmensa gama de produtos, non é un acto de caridade, senon unha posibilidade de facer negocios".

A conclusión é que o Banco Mundial comprendeu que non convén aniquilar a esos catro mil millóns de pobres que viven con un dólar por día, pois pódenlles sacar catro mil millóns de dólares.

'Imaxinacións' de Regina Silveira

Redacción.-

A Galería Vilaseco Hauser, resultado da fusión da Galería Ana Vilaseco e a Galería Matthias Hauser, presenta a súa nova liña de traballo con Imaxinacións, exposición individual da artista brasileira Regina Silveira.

Inauguración: 1 Marzo 2012 ás 20:30 h.
Datas: 1 Marzo - 26 Abril 2012
Horario: Martes a Sábado · 11:00 - 14:00 h. | 17:00 - 21:00 h.
+info: www.vilasecohauser.com | galeria@vilasecohauser.com | +34 981 216 252

Presentación: "Sálvora, memoria dun naufraxio"

Redacción.- 

Xosé María Fernández Pazos presentou onte na Casa da Cultura Vilalbesa o libro Sálvora. Memoria dun naufraxio., que documenta o naufraxio do vapor "Santa Isabel", afundido en 1921 preto da illa de Sálvora.  O acto foi organizado polo Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA) e o xornal A Voz de Vilalba.



Fotografías de Chema Felpeto e Paulo Naseiro

A Gaivota no Teatro Arte Livre

Redacción.-

No escenario Con Roberto Cordovani, Eisenhower Moreno, Bruno Portela, Cristina Collazo, Diana Gonzalez, Javi Toste e Paula Álvarez, dan vida a está delicada e humana comedia. A gaivota, nun único acto, dividido pola pasaxe do tempo, do reloxo que acorda a todo instante a falta de tempo para encontrarse, que deixa caer as máscaras e que revela o verdadeiro ser. Un espectáculo dun traballo de actor moi elaborado, intenso e sustentado na complexidade das emocións exploradas, expostas ou non. Un teatro onde a palabra nin sempre é o vehículo da exposición dos sentimentos, nin todo esta exhibido de forma directa, cara actor ou cara o público. Unha aposta en escena enfocada na verdade das interpretacións para exploraren e faceren real a riqueza do gráfico emocional de cada personaxe. O silencio revela o que está oculto na entreliña. A música de instrumentos clásicos (violín, piano, arpa...), hora suave e perversa, hora intensa e sutil, ademais dos sons de vento, agoa, gaivotas, grilos ambientan e nos trasladan ao espazo tempo da trama, elementos dramáticos que compoñen e reforzan o desenvolvemento da historia.

A ADAPTACIÓN (O TEXTO)
“Adaptar A Gaivota foi un desafío, mais un pracer. A obra que foi presentada polo autor como unha comedia, foi moitas veces montada como un drama, busquei ser fiel a este desexo do autor intensificando o humor crítico deste grande autor.”

A Gaivota é unha reflexión sobre as relacións humanas a liberdade de ser e de crear, a crítica do mito e da fama, o teatro dentro do teatro, o artista e o ser humano. A condición social que obriga a procura dun éxito rápido e a calquera prezo. A intención é conseguir que o público, non soamente se identifique, mais que sexa xurado, culpado, cómplice, xuíz das moitas vertentes da trama. Un ollar crítico que observar, que espía o exterior e interior do universo que cada personaxe. As dúbidas, certezas, mentiras, verdades que intrigan e inquietan. O tempo que non espera a recuperación da debilidades mais que reflicten o interno destorcido, conflictivo e insatisfeito daquelas persoas. Un xogo de ambigüidade premeditada coa intención de que cada un extraia súas propias conclusións. A natureza humana é moi complexa e os sentimentos, poucas veces se pode delimitar con precisión. O limite que divide o amor e o odio, o perdón e rancor, as posibilidades e as imposibilidades. A adaptación respecta as principais características da estruturación teatral de Antón Tchecov e dálle forza e actualidade ao tema central da obra.

A HISTÓRIA
A Gaivota xira en torno aos conflitos emocionais de Konstancia, filla dunha actriz famosa, Arkadina. A moza aspirante a escritora, que busca exhibir a súa personalidade artística, en formato de unha obra teatral, cargada de densidade e figuras insólitas. O repudio ao teatro convencional e realista é determinante para dedicarse ao nacemento dunha nova forma expresión teatral. A linguaxe poética é o recurso escollido para o seu fracaso teatral, rexeitada pola elite da arte ou ciclo social de súa nai (o famoso escritor Trigorin, mozo de Arkadina) e polo desprezo de Nina, a súa fonte de inspiración. O teatro, o idealismo utópico de Konstancia, as futilidades frívolas da arrogante actriz burguesa Arkadina, co seu escrito famoso, o retrato social banal, é o pano de fundo para afrontamento coa complexidade dun universo de incertezas. Nada é o que parece ser. Dúas mulleres, dúas xeracións, unidas polo lazos familiares, a mesma tristeza miúda, por rancores gardados e pola mesma amargura. Separadas polas diverxencias, separadas polo tempo, pola distancias de dous mundo e polas ambicións. Mundos con obxectivos tan distintos, mais que se encontran na imposibilidade de fuxir do inevitábel, a soidade. Un xogo psicolóxico sorpréndete construído en unha harmonía estética natural, incompatíbel coa frustración dos personaxes que poboan esta historia. Os conflitos dos personaxes crían unha ligazón directa co espectador ao mesmo tempo en que presenta unha visión profunda dunha sociedade cada vez mais vulnerábel aos males existenciais, tema tan actual. Son “audíbeis” os sub textos que móvense durante os diálogos, ora indo ao encontro da fala e das opinións que non son ditas, ora indo en dirección contraria, comentando silenciosamente. A Melancólica, tedio e falta de sentido corroe a alma de case todas as personaxes, cuxas ilusións son desfeitas na banalidade en que todo (amor, ideal, busca do pracer ou do triunfo) se converte.

Atención ós horários especiais da tempada de A Gaivota

xoves e venres 21 h

sábados 20:30 e 22:30 h

domingos 20 h

Prezo único 10 euros

TEATRO ARTE LIVRE

RÚA VAZQUEZ VARELA, 19

CORTA TEMPADA
EL Producións Artísticas
www.elproducoes.no.comunidades.net
Fone: 34 648 88 10 02

A falta de calefacción, +paus

Fermín Bouza.-

O Xefe Superior de Policía de Valencia, o señor Moreno, considera "o inimigo" aos menores de idade do Instituto Luís Vives de Valencia que se manifestan pola súa calefacción e polo ensino público, que hai que defender da desfeita dos actuais xestores do estado. Con máis razón aínda dos xestores da súa sucursal valenciana, un prodixio de boa gobernanza. En fin, para que insistir nisto. Botar á policía é un apaño, e ás veces un apaño impresentable, pero sempre un apaño cando a situación está tan deteriorada como en Valencia, onde chegaron a cortar a luz a algunhas institucións, creo lembrar que municipais.

A xente fórase esquecendo da policía co paso dos anos desde o franquismo, pero a crise económica volveu sacar ás forzas de orde pública á rúa. Teño todo o respecto posible por elas, pero creo que non funcionan ben de todo e que precisan unha reorientación técnica e política. Son iguais en todo o mundo, pero nuns sitios están mellor preparadas que noutros para afrontar o estilo de manifestación co que aquí se atopan. Están mal adestradas, enrédanse en parvadas e perden o sentido da súa actuación, que acaba a puro pau cando se poñen nerviosos uns e outros e a estratexia xa non existe.

Déronme algunha malleira inesquecible na miña afastada mocidade primeira, rodeándome varios deles (estaba eu só naquel momento, sen facer nada relevante), sacándome o abrigo que me defendía un pouco o corpo e atizándome até asustarse e meterme no jeep Santana que usaban, botando sangue a litros. Desviáronme o tabique nasal dun porrazo intencional e vin á miña nai á porta da comisaría, agardando o jeep (alguén a avisou).

Sempre me preguntei por que aqueles canallas mandados por outro canalla redomado, que dera a orde, me viñeron buscar aquel día en que eu andaba un pouco descoidado, fóra de foco, e da asemblea que se celebraba. Tiña outras preocupacións da mesma índole, pero outras. Quizá hoxe non sexan así, é probable, e quizá hoxe, a base de intervir pouco, cando o fan fano con algunha torpeza, privilexiando o pau sobre o obxectivo legal e claro de recuperar unha rúa para o tráfico ou algo así.

O comandante da forza que me agrediu daquela estúpida e cruel maneira foi, xa en democracia e co PSOE, coronel xefe da Policía Nacional. Nada foi en balde, con todo. Quizá eran outros tempos, pero a crise... Hai que coidarse. A ninguén compensa ir máis aló das súas atribucións e facerse inimigos. Con ser bos profesionais é suficiente, porque o carteiro sempre chama dúas veces. E ás veces tres.

Nova web d'Os Bolechas

Redacción.-

Este Entroido os seis irmáns Bolechas e o seu cadelo, Chispa, viviron novas aventuras na televisión pública galega.

Ademais a familia máis querida polos cativos galegos estrea perfís nas redes sociais e nova páxina web: www.osbolechas.com.

Sálvora, memoria dun naufraxio

Redacción.- Vilalba acollerá o vindeiro venres 24 de febreiro a presentación do libro Sálvora. Memoria dun naufraxio, sobre a traxedia do vapor-correo Santa Isabel, que afundiu no inverno de 1921 preto da illa de Sálvora, na ría de Arousa. O acto, organizado polo Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA) e o xornal A Voz de Vilalba, terá lugar ás 20:30 horas na Casa da Cultura e contará coa presenza do autor, Xosé María Fernández Pazos, que estará acompañado polo xornalista Moncho Paz.

O xermolo deste libro foi en 1998, cando Fernández Pazos publicou na prensa unha serie de reportaxes sobre a historia do naufraxio do Santa Isabel. Era a primeira vez que se daban a coñecer imaxes sobre a construcción, o interior do buque e datos históricos sobre a traxedia do barco. Así naceu aquela primeira edición, de autor, esgotada en apenas dous anos e que recibiu numerosas loas, tanto polo propio relato dos acontecementos como polas características de deseño e impresión. Ao se cumpriren os 90 anos do naufraxio, sae novamente nunha edición en rústica e corrixida.  O limiar é de Xosé Ramón Barreiro, historiador e ex-presidente da Real Academia Galega. 

Xunto coas mulleres da illa de Sálvora, o segundo oficial do barco, o ferrolán Luis Cebreiro, foi o responsable de salvar a medio cento de persoas. A historia daquel suceso permañeceu durante anos no anonimato oficial, a pesares de que na memoria colectiva das vilas da ría de Arousa lembrouse sempre a traxedia.

Varios cidadáns naturais da provincia de Lugo viaxaban no Santa Isabel: Pedro Ocampo Pérez (de 40 anos), Angela Cacharrón Gómez (21), Eugenia González Castro (25), José María Méndez Rodríguez (17), Ludovina Fernández (21), Dolores Neira Dúbida (18), Gervasio Neira Fernández (24) e Manuel Quiroga García, entre outros. As súas vidas correron distinta sorte.

Xosé María Fernández Pazos naceu en Santa Uxía de Riveira. Licenciado en Xeografía e Historia, é profesor de EXB e xornalista, labor que desenvolve na Radio Galega dende a súa fundación en 1985. Foi xefe de Informativos da emisora autonómica, xefe do Servizo de Teletexto e Internet da CRTVG e responsable da área do Servizo de Radio Exterior da Radio Galega. Ao longo da súa traxectoria dirixiu e presentou programas dedicados á actualidade, ao mar, ao agro, á emigración e aás novas tecnoloxías. 

Conta no seu haber con numerosos premios e recoñecementos ao seu quefacer profesional. Durante varios anos mantivo unha sección fixa semanal sobre información da emigración no primeiro xornal en lingua galega, o desaparecido O Correo Galego. Publicou máis de cen artigos sobre a xeografía e a historia local, e editou varias publicacións dedicadas á comarca de Arousa e ao Concello de Riveira. Colaborador da Gran Enciclopedia Galega, participou na redacción de varias obras e publicacións sobre historia e xeografía.

Actualmente é responsable do Arquivo Sonoro da emisora pública galega, da web da Radio Galega e do portal dedicado aos 25 anos da mesma. Compaxina  o seu labor profesional coa dirección e presentación do programa radiofónico de novas tecnoloxías “Banda Ancha” e coa dirección da revista de ciencia e tecnoloxía Código Cero, do portal codigocero.com e da páxina web riveira.info, dedicada á historia local.

Unha central de vixiancia

Xulio Xiz.-

Xa me teño referido noutras ocasións ao tema de seguridade nas instalacións de empresas ou particulares,  con incidencia especial nos polígonos industriais, lamentando que os empresarios non se puxeran de acordo en dotarse dun instrumento de prevención conxunto para evitar maiores males. Agora parece que xa hai un servicio neste sentido, que ten Vilalba como centro pero abarca moito máis
 que a nosa xeografía vilalbesa ou chairega.

En  Vilalba, como prácticamente en todo o resto da nosa xeografía, o tema da seguridade está á orde do día. Pode ser por aquelo de que “a necesidade aguza o inxenio”, e a necesidade vese que está aumentando pola actual crise económica e social, pero os amigos do alleo están perfeccionando as súas técnicas e utilizando procedementos que noutros tempos houberan dado – de feito deron- para argumentos de películas de éxito.

A comezos de xaneiro foi noticia en Vilalba un roubo polo procedemento do “butrón”, no que na noite dos inocentes entraron nunha nave de representacións de productos de alimentación e bebidas. Os asaltantes non chegaron a consumar a súa acción porque traballadores dunha empresa inmediata observaron movementos sospeitosos e avisaron á garda civil. Era o cuarto intento que esta empresa sufría de ataque ás súas instalacións.

Do mesmo ramo pero por distinto procedemento foi o seguinte intento. Entraron polo tellado, descolgándose con cordas. Foron maiores os danos causados que o producto do roubado, xa que se o roubado foron 300 euros os danos están arredor dos cinco mil.

 De paso, para aproveitar a viaxe, roubaron chatarra ou material que pode ser transformado en chatarra nunha empresa inmediata.

E xa neste mes, para completar unha crónica de sustraccións que seguro queda incompleta,  está o roubo en dous bares para levar tragaperras e algunhas menudencias, tragaperras que logo desvalixaron preto do Muiño do Rañego.

O escenario, esbozado máis que descrito, parece perfecto para a nova coñecida recentemente de que en Vilalba se vai instalar unha central de alarmas que vai poder controlar os equipos de vixiancia que se instalen en alomenos doce mil empresas e casas particulares, e que polo que se ve en Vilalba vai atopar campo aboado para conseguir clientela para a súa actividade.

Certo que con esa capacidade de atención, o traballo desta empresa non se vai restrinxir a Vilalba, nin siquiera a toda a Terra Chá, pero é excelente que aquí se instalase, dunha banda pola creación de postos de traballo, e por outro polo elemento disuasorio que a súa actividade ten que significar para os amigos do alleo que non poden evolucionar libremente ás súas anchas, aínda que seguro teñen ou adquirirán coñecementos suficientes para deixar sen efectos todo tipo de alarmas se o caso ten para eles suficiente interese.

Pero polo de pronto, inspira tranquilidade saber que en Vilalba hai unha central de vixiancia electrónica ou pola Rede dos que queiran integrarse no seu sistema. Alomenos, os empresarios do Polígono xa non terán que andar discutindo se vixiancia si ou vixiancia non, xa que non se daban posto de acordo. Agora, vixiancia sí, para os que queiran.

Novos espazos políticos

Fermín Bouza.-

Cun electorado moi vencido pola crise, moi desesperado, a esquerda do reino precisa buscar novas opcións, abrir camiños, cambiar relatos e esperanzas. En Galicia, a saída do BNG do grupo que lidera Xosé Manuel Beiras, Encontro Irmandiño, marca, probablemente, unha nova época na política galega e, en concreto, na política nacionalista, que agora busca novos espazos políticos e a prolongación da mirada máis aló dos cumes que limitaban o alcance político do BNG.

Cumprida a longa etapa de recuperación e asentamento dunha marca nacionalista estable tras o desastre da guerra civil, quizá chegara a hora de que esa marca xerase outras e se abrise a segmentos  sociais que agardan outro discurso. O nacionalismo debe ampliar a súa presenza entre as clases medias e entre os sectores populares menos cualificados.

O BNG perdía voto sistematicamente e mostrábase incapaz non xa de incrementar a porcentaxe, senón de non reducila. Algo estaba a pasar e algo estaba a avisar aos máis conspicuos de entre os seus militantes. En plena crise, e coas eleccións autonómicas ao virar a esquina, é necesario pechar este paso e as súas feridas para presentar unha fronte variada de opcións necesarias a Galicia que sexa capaz de satisfacer a unha maioría. Deséxolles o mellor a todos eles.

Luís Soto e Mondariz

Xurxo Martínez González.-

O pasado domingo 5 de febreiro a Asociación Ecocultural Búrbida organizou un acto arredor de Luís Soto, quen fora mestre entre 1934 e 1936 en Mondariz. Recibimos o convite para dirixir unhas palabras arredor do protagonista.

Luís Soto deixou unha marca indelébel nas persoas que o trataron. Entre os asistentes había unha antiga alumna. Outros lembraban como os seus pais ou avós falaban daquel mestre que tivo que agocharse en 1936. Aqueloutros relataban detalles da xenerosidade ou da actitude rexa de Soto na defensa dos humildes.

Dende que o bolxevique ourensán pasara pola vila do Tea a súa pegada sobreviviu na memoria daquela xente. Algúns lembrarano como o mestre que tiña a súa aula nos baixos da casa onde vivía, por ser un líder do PCE e da UXT que decote pasaba pola Casa do Pobo, onde tamén impartía clases en horario nocturno para artesáns e labregos. Pode que alguén lembre que Soto formou parte do Comité de Defensa da República e que marchou loitar a Lavadores (antigo concello hoxe anexado a Vigo) contra o feixismo. Mais, abofé, a historia máis asentada foi a súa fuxida.

Aquel mestre, que compartía vida coa súa dona e fillo, pasou de ser un home respectado e admirado pola veciñanza a converterse nun foraxido que os falanxistas pretendían asasinar. Luís Soto agochouse en Mondariz varios días contando coa colaboración da familia, amigos e incluso do crego do lugar. Tivo que disfrazarse de muller e noutra ocasión de cura para fuxir das gadoupas de Atila. E foi quen de chegar a Celanova, onde viviu oculto unha longa tempada deica saír pola raia camiño de Francia vía Lisboa. Curiosamente, contaba Soto, na Praça do Rossio, na capital lusa, fora descuberto por un falanxista de Mondariz, antigo alumno. Este decidiu non denuncialo. Pode valer esta anécdota para amosar o valor humano que o mestre irradiaba entre a veciñanza.

Ao rematar o acto escoitamos a varias persoas falarnos das historias que se contaban na posguerra daquel mestre que se escondera e escapara da morte. Contáronnolas con viva expresión. Luís Soto vive na memoria de toda esta xente. De feito, cada poucos anos, aparece algún artigo arredor del ou organizan actos para que as camadas máis novas saiban quen foi.

Unha persoa que deixou semellante ronsel memorialístico debería ter o colofón dunha homenaxe do Concello de Mondariz e que este situase algún tipo de distintivo (un busto ou unha placa) na casa onde viviu e foi mestre.

Luís Soto foi militante nacionalista e marxista. Sen dúbida. Mais tamén o mestre que educou en valores éticos a unha xeración de Mondariz deixando un herdo de positiva valoración hoxe latexante entre distintas persoas, sexan da opción ideolóxica que sexan. Poucas persoas conseguen esa unanimidade. Logo resultaría inxusto que Soto non teña o seu lugar fixo na vila de Mondariz.